محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
31
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
اما اين روايت با روايتى كه بيشتر مورد قبول است تعارض دارد . زيرا در نزد ما نصوص متعددى است حاكى از اينكه يوسف بن تاشفين را پس از جنگ زلاقه و پيروزىاش در اين جنگ « امير المسلمين » لقب دادند . از جمله صاحب روض القرطاس مىگويد كه يوسف بن تاشفين امير خوانده مىشد چون اندلس را فتح كرد و نبرد زلاقه را با پيروزى به پايان برد و خداوند پادشاه روم را ذليل او ساخت و پس از اين پيروزى با او بيعت نمود ، ملوك اندلس و امرايى كه با او در اين نبرد شركت كرده بودند و شمارشان سيزده تن بود ، او را « امير المسلمين » خطاب كردند . از آن پس نامههاى او در اندلس و مغرب با اين عنوان صدور مىيافت و بر منبرها با اين لقب به نامش خطبه مىخواندند ، سپس مىافزايد كه يوسف نخستين كسى از ملوك مغرب بود كه او را « امير المسلمين » لقب دادند « 1 » . اين روايت را ابن الخطيب در الاحاطه تأييد مىكند . آنجا كه در ترجمه حال يوسف گويد : « چون اندلس را تصرف كرد و سپاه روم را شكست داد « امير المسلمين » لقب يافت . در حالى كه پيش از اين او را « امير يوسف » مىگفتند « 2 » . ما اين روايت اخير را ترجيح مىدهيم زيرا با وقوع حوادث هماهنگى بيشترى دارد . اما اعتراف يوسف بن تاشفين به اطاعت از خليفه عباسى ، مسألهاى است كه بيشتر روايات اسلامى با آن اتفاق دارند . ابن اثير كه از قديمىترين مآخذ ماست در اين باب ، مىگويد : چون يوسف بن تاشفين كار فتح ممالك امراى طوايف را به پايان برد و بر اندلس مستولى گرديد ، به پايتخت خود مراكش بازگرديد . آنگاه فقها را گرد آورد و در حق ايشان نيكى كرد . فقها گفتند كه بايد منشور ولايت او از سوى خليفه صادر شود ، تا اطاعت او بر همگان فرض آيد . ابن اثير اين اندرز را تنها به علماى اندلس نسبت مىدهد . آنگاه مىگويد كه يوسف پس از آن به نزد خليفه المقتدى بامر اللّه رسول فرستاد و براى او از سوى خليفه خلعت و علم و فرمان فرستاده شد و به امير المسلمين و ناصر الدين ملقب گرديد . از اين روايت برنمىآيد كه آيا يوسف از سوى خليفه فقط به ارسال فرمان و خلعت سرافراز گرديد يا لقب امير المسلمين
--> ( 1 ) . ابن ابى زرع ، روض القرطاس ، ص 88 . رجوع كنيد به ابن خلكان ، وفيات الاعيان ( بولاق ) ج 2 / ص 488 . ( 2 ) . ابن الخطيب ، الاحاطه فى اخبار غرناطه . مخطوط اسكوريان ( شمارهء 1673 الغزيرى ) برگ 392 .